Ağız Kuruluğu (Kserostomi)
Ağız ve diş sağlığını konuşurken genellikle fırçalama, diş ipi ve hekim müdahalelerine odaklanılır. Oysa doğanın bize sunduğu en etkili ve kesintisiz çalışan koruma mekanizması tükürüktür. Tükürüğün miktarında veya kalitesindeki bir azalma, ağız içindeki tüm ekosistemin hızla çökmesine neden olabilir.
Tükürüğün Koruyucu Kalkan İşlevi
Tükürük, sadece yemeklerin sindirimine yardımcı olmakla kalmaz; aynı zamanda içerdiği enzimler ve mineraller (kalsiyum, fosfat) sayesinde asit saldırısına uğrayan diş minesini sürekli olarak yıkayıp yeniden onarır (remineralizasyon). Ayrıca antibakteriyel özellikleri sayesinde mantar ve bakterilerin aşırı çoğalmasını engelleyerek ağız içi florasını dengede tutar.
Ağız Kuruluğu (Kserostomi) Neden Olur?
Tükürük bezlerinin yeterli salgı yapamaması durumuna kserostomi denir. Bu durum; tansiyon ve antidepresan gibi sürekli kullanılan bazı ilaçların yan etkisi, ağızdan nefes alma alışkanlığı, stres, baş-boyun bölgesine alınan radyoterapi tedavileri veya yetersiz su tüketimi gibi birçok nedene bağlı olarak gelişebilir.
Kuruluğun Yaratacağı Tehlikeler
Ağız kuruluğu yaşandığında koruyucu yıkanma gerçekleşmez. Bunun sonucunda dudaklarda çatlama, konuşma ve yutkunma zorluğu, çok hızlı yayılan ve hekimleri zorlayan tipte diş eti çizgisi çürükleri (servikal çürükler) ve şiddetli ağız kokusu baş gösterir. Ayrıca hareketli protez (damak) kullanan hastaların protezleri tükürük olmadan tutunamaz ve vuruk yapar.
Nasıl Önlemler Alınmalı?
Bol su tüketimi en temel kuraldır. Alkol ve yoğun kafein içeren içecekler (çürümeye yatkınlığı artırır ve dokuları kurutur) sınırlandırılmalıdır. Şekersiz sakız çiğnemek tükürük bezlerini uyarır. Şiddetli durumlarda diş hekiminizin önereceği yapay tükürük jelleri ve ağız nemlendirici gargaralar kullanılarak dokuların korunması sağlanır.
